X
Çok Şey Söylendi Ancak Muhtemelen Birçok Yanlıştı: Günde Kaç Saat Uyumalısınız?

Çok Şey Söylendi Ancak Muhtemelen Birçok Yanlıştı: Günde Kaç Saat Uyumalısınız?

ABONE OL
Ocak 1, 2022 17:27
Çok Şey Söylendi Ancak Muhtemelen Birçok Yanlıştı: Günde Kaç Saat Uyumalısınız?
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Hakikaten, ne kadar uyumaya gereksinimimiz var?

Kaynak: https://www.theatlantic.com/magazine/…

2014’de Finlandiya’da 3000’den fazla kişi üzerinde yürütülen bir araştırma, sıhhat problemlerini minimuma indiren uyku ortalamasının bayanlarda 7.63 saat, erkeklerde ise 7.76 saat olduğunu ortaya koydu.

Bu elbette ‘bu kadar uyuyanlar hiçbir sorun yaşamaz’ demek değil. Sırf bu ortalamada uyuyan insanların sıhhat sorunları en aza inmiş. Bu sırf bir korelasyon.

Kabul edilen görüş şu: Yetişkinler günlük aktivitelerini en güzel ve sağlıklı biçimde geçirebilmek için 7 ila 9 saat ortasında bir uykuya gereksinim duyuyorlar.

Daima tıpkı saatlerde uyuyup uyanmak da bir diğer artı. Bir kişinin uykusu sistemli olarak 6 saatin altına düştüğünde ise, kahırlar baş göstermeye başlıyor. 

“İnsan daha az uyumak konusunda kendini eğitebilir mi?”

1964’de San Diego’da gerçekleştirilen liseler ortası bilim fuarında, Randy Gardner ismindeki 17 yaşındaki bir çocuk 264 saat boyunca uyumadan ayakta kalabilmeyi başardı. Bu da 11 gün uyumamak demekti.

Bu tuhaf deney elbette uyku araştırmacılarının ilgisi çekti. Stanford Üniversitesinden bir heyet, fuara intikal ederek genç adamın şuurunun ne durumda olduğunu denetim etmek istedi.

Hiçbir uyarıcı husus almamıştı. Uykusuz geceleri sonucunda kalıcı bir hasara da sahip olmuş değildi. Hatta hekimlerden birini 10. uykusuz gününde pinball’da yenmişti. 

Nasıl diye sorulduğunda da “Uyumayacaksın” diye kendi kendini ikna ettiğini söylemiş.

Sahiden, uykusuzluktan ölünebilir mi?

Pensilvanya Üniversitesi Uyku ve Kronobiyoloji kısmını lideri David Dinges şöyle cevaplıyor “Hayvanlar ağır uyku yoksunluğuna maruz kaldığında, önemli biyolojik sonuçlar yaşayabiliyorlar. Mevt de bu sonuçlardan biri. 

Bir de ‘az uyku’ muhabbeti var. Deha uykusu. Kısa kısa fakat aralıklı uyumak. Bu uykuya adapte olmak sanıldığı kadar sıkıntı değil.

Fakat 24 saati aşan müddetler içerisinde gerçekleştirilmesi, sıhhat sorunlarının de habercisi oluyor. Yanii günde 5 saatlik uykuyla günlerinizi geçirmeniz mümkün. Hatta kendinizi dinç bile hissedebilirsiniz. Lakin fizyolojik olarak neler geçirdiğinizi, bilişsel olarak hangi düzeyde olduğunuzu kestiremeyebilirsiniz. Bu açıdan az uyku mühletlerine fit olmak, sakıncalı görünüyor.

“Uykusuz kaldığımda kahve içiyorum. Kahve de öldürmez sonuçta?”

Öldürmez.

Kafein dünyanın en çok kullanılan uyarıcısı. Temel fonksiyonu nöral aktivitemizi yavaşlatıp bedeni uykuya hazırlayan adenozin salgısını bloke etmesi. Böylece uyku halimiz gidiyor ve dinç hissediyoruz.

Nizamlı bir iş hayatına sahip yetişkinler bol ölçüde kahve tüketebiliyor. Ortalama düzeyde kahve kullanımı sizi hakikaten dinç hissettirebilir.

Lakin az uykuyu büsbütün bununla ikame etmek? Pek mantıklı değil. Ağır kahve tüketimi uzun vadede uyku sisteminizi ve güç döngünüzü mahvediyor. Biyolojik saatinizin ayarlarıyla oynayabiliyor Bu noktadan sonra da uykunuzu kaçıran kahveyi bırakıp, uykunuzu getiren unsurlar aramaya başlayabilirsiniz.

Kahvenin ziyanlı olduğunu söylemiyoruz. Hatta dolaylı açıdan yararlı olduğu bile söylenebilir.

O denli ki kahve iştah kesici özelliğiyle, herkesin gereksiniminden fazla yemek yediği bir dünyada sıhhatimize katkıda bulunabiliyor. Ya da insanı toplumsallaşmaya sevk eden yapısı nedeniyle daima hareketli olmamızı sağlıyor. Ancak her kimyasal üzere, bedenimize olan tesirleri onu ne koşullarda ve hangi dozda aldığımızla alakalı.

2013’de Endonezya’da yaşayan 24 yaşındaki bir metin müellifi, uykusuz geçirdiği 30 küsür saatin akabinde yere yığıldı. Bir sonraki sabah da öldü.

Bu müddet içinde aralıksız çalışıyordu ve hatta “30 saattir çalışıyor ve hala kuvvetli hissediyoooor” biçiminde bir tweet dahi atmıştı. 

Bir aile yakını bu olay üzerine Facebook’ta şöyle bir paylaşımda bulundu. “Çok fazla çalışmaktan ve uyanık kalmak için içtiği o boklardan ötürü öldü!”

Bahsettiği şey güç içecekleri ve kahveydi. Etken hususu kafein olan ikilinin bedene olan direkt ziyanı ise o gündemde ağır biçimde tartışılmıştı.

Sıhhat sistemleri “Yoğun dozda kafein sizi öldürür” tadında ihtarlar yapsa da, bu pek gerçekliği yansıtmıyor. Tıpkı her şey üzere, kantarın topuzunu kaçırmadığınız sürece içeceklerdeki kafein sizi öldürmüyor. Bu mevzuda çok ender sıhhat sıkıntıları yaşanıyor.

“Uyuyamıyorum. Telefonumun ışığından mı? Yatakta telefon kullanmak sakıncalı mı?”

Uyku için ülkü olmadığı kesin. Işığın bedenimize olan tesiri sandığımızdan daha büyük. Karanlık ortamda telefonumuzu elimize aldığımızda ekran ışığı retinamıza çarpıyor ve beynimizin derinliklerine bir sinyal yolluyor.

Orada hipotalamus isminde, badem büyüklüğünde bir kısım mevcut. Bu minik badem epeyce değerli.

Bedenimizdeki birden fazla yerden daha hayati fonksiyonlara sahip, evet cinsel organlarımız dahil. Çünkü cinsel arzuyu tetikleyen şey hipotalamusun kendisi. Neyse mevzumuza dönelim. Hipotalamus’a hudut sistemindeki elektrikle endokrin sistemindeki hormonları birbirine bağlayan arayüz denebilir. Karalıkta yüzünüze atak eden bir ışık beyninizi hiç istemediğiniz halde uyarıp sizi uykunuzdan edebiliyor. 

Bunun için hipotalamusa değil de, kendinize, ya da ekran parlaklık düzeyinize, kızmanız gerekiyor.

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.